ΤΟ ΑΓΟΡΙ ΠΟΥ ΤΑΞΙΔΕΨΕ ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΠΑΔΙ ΠΟΥΛΙΑ...

Όταν συνάντησε ένα λιοντάρι χωρίς θάρρος και ένα σκιάχτρο χωρίς μυαλό, που έψαχνε το ένα θάρρος και το άλλο μυαλό, θυμήθηκε για έναν πανίσχυρο μάγο που ‘χε ακούσει κάπου και ζούσε στη Σμαραγδένια Πολιτεία.

Η Χριστίνα Ανδρέου και η Ντανιέλα Σταματιάδη ταξιδεύουν όμορφα με τον εννιάχρονο Παύλο στην αναζήτηση της αγάπης για μια ιστορία που να του ταιριάζει.

«Εύχομαι, εύχομαι, εύχομαι να μη χρειαστεί να διαβάσω ποτέ ξανά κανένα βιβλίο. Λέξεις, λέξεις, μόνο λέξεις, απαίσιες μαύρες κουκκίδες, που ούτε να σερφάρεις πάνω τους μπορείς, ούτε να κλικάρεις, ούτε να σκρολάρεις».

Αυτή είναι η άποψη του Παύλου για τα βιβλία και το διάβασμα. Και το σταματάει, απλά, σταθερά, αμετακίνητα. Βιβλιοναυτία!

“Συγγνώμη που θα σας απογοητεύσω ακόμη περισσότερο, αλλά ο Παύλος δεν πάσχει μόνο από βιβλιοναυτία, αλλά και από βιβλιογκίνια. Μια σπάνια περίπτωση, όπου ο ασθενής μεγαλώνοντας δεν έχει την τύχη να βρει ποτέ ένα βιβλίο που να το αρέσει”.

Κι η θεραπεία ποια είναι; Ίσως κάποιο σιρόπι στην αρχή με Χάρι Πότερ σε γκράφικ ή Τζερόνιμο Στίλτον. Αλλά δύσκολα θα αποδώσει κι αυτό. Στην περίπτωσή του, μία είναι η λύση: “να ταξιδέψει μόνος του σε εκείνο το άστρο και να βρει εκείνο το βιβλίο, που έχει γραφτεί για εκείνον. Εσείς το μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να του δείξετε ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ”, είπε στους γονείς του Παύλου ο γιατρός.

Το ταξίδι του ξεκινά. Θα βρεθεί το γιατρικό; Θα βρεθεί αυτό το βιβλίο;

Το ταξίδι του Παύλου είναι προσωπικό, εσωτερικό, αφτιασίδωτο, όπως είναι η αναζήτηση του βιβλίου που θα σε πιάσει από το γιακά και θα σε καθίσει κάτω με τις λέξεις του. Η συγγραφέας Χριστίνα Ανδρέου (Η Λίζα και οι επτά ζωγράφοι, Μπέτση η μικρή μάγισσα-σεφ- Υπέροχα αηδιαστικό!) δημιουργεί μια ιστορία που φέρνει τη φιλαναγνωσία στις πραγματικές της διαστάσεις. Δεν παρουσιάζει το βιβλίο σαν ένα άγιο δισκοπότηρο που πρέπει οπωσδήποτε να λάβει τη θέση του στη ζωή των εξαθλιωμένων από τις οθόνες παιδιών (δεν δαιμονοποιεί την τεχνολογία το βιβλίο και η συγγραφέας με προσεκτικές διατυπώσεις το αναδεικνύει αυτό), αλλά ως ένα πολύ προσωπικό ταξίδι, που με βίωμα θα αναζητηθεί και αν υπάρχει κάτι που να ταιριάζει, θα κουμπώσει πάνω στον αναγνώστη.

Η συγγραφέας φτιάχνει ένα ταξίδι γεμάτο βιβλιοσυναντήσεις του Παύλου με διαμάντια ή δημοφιλή άστρα της λογοτεχνίας για παιδιά. Μέσα από αυτή την έξυπνη ανασκοπική διακειμενικότητα (retrospective intertextuality/ Gerard Genette στο Palimpsests,1982), βλέπουμε το συνοπτικό και μεστά κωδικοποιημένο αντάμωμα του Παύλου με έναν αστεροειδή σαν του Μικρού Πρίγκιπα του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, τον Μόμπι Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ, τον Άμλετ του Σαίξπηρ, την Πίπη τη Φακιδομύτη (Pippi Longstocking) της Άατριντ Λίντγκρεν, τον Εμπενίζερ Σκρουτζ του Κάρολου Ντίκενς, τις Μικρές Κυρίες της Λουίζα Μέι Άλκοτ, Το Καπλάνι της Βιτρίνας της Άλκης Ζέη, τον Μάγο του Οζ (The Wonderful Wizard of Oz) του Λ. Φρανκ Μπάουμ, τη Φάρμα των Ζώων του Τ. Όργουελ, τις Περιπέτειες του Τομ Σόγιερ (The Adventures of Tom Sawyer) του Μαρκ Τουαίην, τους Άθλιους του Βίκτορ Ουγκό, τον Γιάννη Αγιάννη και τον Ιαβέρη που ακόμα φαίνεται να τον καταδιώκει, τις Χίλιες και Μια Νύχτες. Όλες αυτές οι αναφορές, υπαινικτικές ή προφανείς, αποτελούν ένα κατάφυτο λιβάδι κλασικών ιστοριών, από το οποίο συνήθως καλούνται τα παιδιά να κάνουν την αναγνωστική τους έναρξη. Αλλά όχι! Εδώ δεν υπάρχει ξεκάθαρη συνταγή. Υπάρχει ταξίδι, αναζήτηση, εξερεύνηση και τελικά απενοχοποίηση: “… είσαι ένας φυσιολογικός αναγνώστης που χρειάζεσαι απλά ένα διάλειμμα“, καταλήγει το λυτρωτικό γράμμα του Γέροντα Σοφού, που υπερασπίζεται το δικαίωμα του παιδιού να μη θέλει να διαβάζει και το εμφανίζει ως μια ευκαιρία να ταξιδεύεις όποτε θέλεις.

Σημαντική παράμετρος είναι πως η ίδια αυτή η περιήγηση μέσα σε περιπέτειες γνωστών λογοτεχνικών ηρώων, λειτουργεί με τη δική της αυτοτέλεια ως μια νέα ιστορία. Δηλαδή, η ίδια η περιπλάνηση στην αναζήτηση της αγάπης για την ανάγνωση είναι από μόνη της μια εκκολαπτόμενη ιστορία με τους δικούς τους κανόνες, μια “πρωταρχική νοητική πράξη” (“Narrative is a primary act of mind”) όπως χαρακτήρισε την αφήγηση η Barbara Hardy στο βιβλίο της The Appropriate Form (1964), δηλώνοντας την εγγενή ύπαρξη των ιστοριών και της αφηγηματικής σκέψης στον ψυχισμό του ανθρώπου.

Με την εικονογραφική υπερρεαλιστική παρέλαση της Ντανιέλας Σταματιάδη να φτιάχνει πολυδιάστατες, πυκνές, αφαιρετικές, αλληγορικές όψεις της ιστορίας, πραγματοποιώντας αλλεπάλληλα οπτικά σχόλια και αφηγήσεις, η ιστορία αναβαθμίζεται εκ νέου και η συνομιλία των δύο δημιουργών είναι ιδιαιτέρως ταιριαστή.

Η καλλιέργεια της αγάπης για την ανάγνωση και την ακρόαση ιστοριών είναι ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που απασχολεί ιδιαιτέρως τη σύγχρονη εκπαίδευση, τις επιστήμες της αγωγής και της λογοτεχνίας. Έχοντας μια 25ετη παρακαταθήκη με παιδιά σε διάφορα επίπεδα (σχολείο, σπίτι, αναγνώστες), μπορώ να πω ότι υπάρχουν τρία τέσσερα βασικά πράγματα που δουλεύουν ξεκάθαρα στο 95% των περιπτώσεων: α) περιβάλλον με συνεχείς ευκαιρίες ανάγνωσης και εκπαιδευτικοί, γονείς, αδέρφια που διαβάζουν συστηματικά και όχι κάθε καλοκαίρι, β) ελευθερία επιλογής και περιόδων αραίωσης ανάγνωσης ή μη ανάγνωσης, γ) ώθηση σε βιβλία που δεν λειτουργούν σαν χάπια σε προβλήματα, προτάσσουν δηλαδή την απόλαυση της ανάγνωσης και των ιστοριών και όχι την επίλυση κάποιου ζητήματος και δ) μη δαιμονοποίηση του βιβλίου ή όποιου άλλου “ανταγωνιστή” του (βλέπε οθόνες) και παροχή δυνατοτήτων σε διάφορες μορφές ανάγνωσης, από μεγαλόφωνη και σε οργανωμένες βιβλιοθήκες, μέχρι σε πάρκα και βραδιές ανάγνωσης (χωρίς να υπερφορτώνουμε προς μία κατεύθυνση τον χρόνο μας ποτέ).

Για αναγνώστες από 7 περίπου ετών.