Οι ιστορίες που αντικατοπτρίζουν την καθημερινότητα των παιδιών λειτουργούν ως πολύτιμα εργαλεία κατανόησης. Το βιβλίο προσεγγίζει τις σχέσεις μέσα στην ομάδα, επιτρέποντας στα παιδιά να ταυτιστούν με τους χαρακτήρες και τις εμπειρίες τους.
Μέσα από την αφήγηση, τα παιδιά ανακαλύπτουν ότι μια ομάδα λειτουργεί καλύτερα όταν κάθε μέλος νιώθει ότι ακούγεται και συμμετέχει.
Ο Σάκης αυτοανακηρύσσεται αρχηγός της ποδοσφαιρικής ομάδας και φτάνει μέχρι τον ορισμό απίστευτα παράλογων κανόνων. Έτσι, οδηγεί τη μικρή Ζιζή να αμφισβητήσει την αρχηγία του και τον Σάκη στην… έξοδο της ψηφοφορίας.
Μια απλή, αλληγορική ιστορία για την αυθαιρεσία της εξουσίας όταν εκτρέπεται προς τον υπερέλεγχο και την επιβολή κανόνων άνευ νοήματος, που δεν φέρουν κανένα αποτέλεσμα και απλώς επιβεβαιώνουν τον αυτόκλητο αρχηγό, ο οποίος φέρει τα χαρακτηριστικά των κακών «ηγετών»: θέτει άλογους κανόνες, ορίζει τα πάντα για να μονοπωλεί ο ίδιος τη δράση. Ο Γιώργος Παναγιωτάκης κατορθώνει μέσα στη μικρή φόρμα των 250 λέξεων της σειράς «Χωρίς σωσίβιο» των Εκδόσεων Πατάκη να αποτυπώσει αλλά και να υπαινιχθεί ένα πλήθος κοινωνικών και πολιτικών σκέψεων μέσα στο σώμα μιας απλής, καθημερινής θα έλεγα, ιστορίας.
Η Αλεξάνδρα Αντωνοπούλου εικονογραφεί με χιούμορ, εκφραστικότητα, κίνηση, ισχυρές γεωμετρίες, άκαμπτα σχήματα, που προσδίδουν λιγότερη πλαστικότητα αλλά περισσότερη παιδικότητα.
Περί τίνος πρόκειται
Ο Έντσο τερματοφύλακας, η Μαρία και η μικρή Ζιζή άμυνα, ο αφηγητής στο κέντρο και ο Σάκης σε όποια θέση θέλει. Γιατί αποφάσισε μόνος του ότι είναι ο αρχηγός και θα παίζει σε όποια θέση θέλει. Οι υπόλοιποι πρέπει να τον υπακούνε απλά. Και όταν χάνουνε να τα ακούνε, αφού φταίνε πάντα αυτοί, ενώ όταν κερδίζουνε, οφείλεται στον μεγάλο αρχηγό Σάκη. Μια μέρα όρισε έναν παράλογο κανόνα: θα σουτάρω μόνο εγώ, άλλο κανείς, τους είπε. Και έχασαν. Και την άλλη μέρα, έναν άλλο κανόνα: η Μαρία δεν θα περνά το κέντρο. Και τότε η Ζιζή βρήκε τη δύναμη να τον ρωτήσει: «Αλήθεια, γιατί να είσαι ο αρχηγός;»
Ο Σάκης θύμωσε πολύ. Φώναξε, απείλησε, έκλαψε, αλλά οι υπόλοιποι ζήτησαν ψηφοφορία. Και πράγματι ψήφισαν. Δεν θα ήταν πια ο Σάκης αρχηγός.
Μια απλή, αλληγορική ιστορία για την αυθαιρεσία της εξουσίας όταν εκτρέπεται προς τον υπερέλεγχο και την επιβολή κανόνων άνευ νοήματος, που δεν φέρουν κανένα αποτέλεσμα και απλώς επιβεβαιώνουν τον αυτόκλητο αρχηγό, ο οποίος συμπυκνώνει ένα πλήθος χαρακτηριστικών όλων των κακών «ηγετών»: θέτει άλογους κανόνες, δίχως να τους αποσύρει όταν φαίνονται εντελώς ανεπαρκείς, ορίζει τα πάντα για να μονοπωλεί ο ίδιος τη δράση, εξωθώντας τους άλλους σε ρόλο κομπάρσου και κυρίως έχει αυτοανακηρυχθεί, όπως ακριβώς κάνουν όλοι οι τύραννοι ή άκρως τοξικοί άνθρωποι.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η ηγεσία του δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση ούτε λόγω των κακών αποτελεσμάτων, ούτε για κανέναν άλλο λόγο, παρά από την μικρότερη της ομάδας, τη Ζιζή, η οποία αγνοεί τον κίνδυνο, αγνοεί την έκθεση και το ρίσκο ενώπιον του θυμού ή όποιας άλλης αντίδρασης του Σάκη και δημιουργεί, εν αγνοία της το πρώτο, αλλά καθοριστικό, ρήγμα στην οντότητα του Σάκη. Αυτή η αμφισβήτηση, αποσταθεροποιεί τον Σάκη και εκκινεί τις διαδικασίες που θα τον οδηγήσουν στην έξοδο. Σε μια έξοδο που ο συγγραφέας επιλέγει αποφεύγοντας οποιοδήποτε γλυκερό, χλιαρό ή διδακτικό τέλος, αλλά κυρίως για να σηματοδοτήσει την άρνηση κάποιων ανθρώπων να δεχθούν ψηφοφορίες, δημοκρατικές διαδικασίες και να επιβιώσουν δίχως τον ρόλο που τους θρέφει.
Ενδιαφέρον σημείο είναι οι αντιδράσεις του Σάκη όταν η Ζιζή τον θέτει εν αμφιβόλω. Δεν μένει σε θυμό και απειλές, αλλά εκπίπτει σε κλάματα, μέχρι και παρακάλια για να διατηρήσει τη θέση του, δείγμα του πόσο αβέβαιος αισθανόταν και ο ίδιος για τη θέση του, αλλά και σε πόσες τακτικές θα μπορούσε να καταφύγει για να τη διατηρήσει. Όμως, τα άλλα παιδιά, παίρνοντας δύναμη από τη Ζιζή, προσφεύγουν στην πιο συμπαγή και συνετή απόφαση: εκλογές (ψηφοφορία) για να ληφθεί η καλύτερη συλλογική απόφαση. Το δε αποτέλεσμα της ψηφοφορίας να μην έχουν κανέναν αρχηγό παραπέμπει σε αμεσοδημοκρατικά μονοπάτια, όπου οι αρχηγοί δεν κρίνονται απαραίτητοι για να διαρθρωθεί και να λειτουργήσει μία ομάδα. Αυτή η αλλαγή προσανατολισμού μεταθέτει την ευθύνη από τον έναν στο σύνολο και καταργεί οποιαδήποτε ιεραρχία, άλλωστε φρόντισε καθοριστικά η μικρή Ζιζή γι’ αυτό.
Ο Γιώργος Παναγιωτάκης κατορθώνει μέσα στη μικρή φόρμα των 250 λέξεων της σειράς «Χωρίς σωσίβιο» των Εκδόσεων Πατάκη να αποτυπώσει αλλά και να υπαινιχθεί ένα πλήθος κοινωνικών και πολιτικών σκέψεων μέσα στο σώμα μιας απλής, καθημερινής θα έλεγα, ιστορίας.
Η Αλεξάνδρα Αντωνοπούλου εικονογραφεί με ένα πολύ προσωπικό στυλ που περιέχει χιούμορ, εκφραστικότητα, κίνηση, ισχυρές γεωμετρίες, με άκαμπτα σχήματα, που προσδίδουν λιγότερη πλαστικότητα αλλά περισσότερη παιδικότητα, αφού αποφεύγει τις κοινές φόρμες και αποτυπώσεις και θέτει μια εικονογράφηση ατμόσφαιρας κολάζ, με πολύ ιδιαίτερες χρωματικές αντιθέσεις, με χρώματα ήπια, που όμως αγκαλιάζουν το ένα το άλλο με σθένος οδηγώντας σε κάτι πολύ ενδιαφέρον, ταιριαστό και ελκυστικό.
Για αναγνώστες από 4-5 περίπου ετών.
